[ معناى كتاب مبين و إمام مبين ، و مرور ابو ذر به وادى مورچگان ] بنابراين قرآن كريم ، وجود لفظى و كتبى آن است ، و كتاب مبين وجود عينىّ و خارجى آن ؛ و إمام مبين وجود نفسانى كه احاطه دارد ، و تمام موجودات را فراگرفته ، و بر همه علم و سيطره وجودى و حياتى دارد . از شيخ طوسى در كتاب مصابيح الأنوار از ابو ذرّ غفارىّ روايت است كه گفت : كنت سائرا فى أغراض أمير المؤمنين عليه السلام إذ مررنا بواد و نملة كالسّيل الساري . فذهلت ممّا رأيت فقلت : الله أكبر جلّ محصيه ! فقال أمير المؤمنين عليه السّلام : لا تقل ذلك يا أبا ذرّ ! و لكن قل : جلّ باريه : فو الّذى صوّرك إنّى احصى عددهم و أعلم الذّكر منهم و الانثى بإذن الله عزّ و جلّ . « 1 » من با أمير المؤمنين عليه السّلام براى انجام بعضى از امور او روان شديم ، كه ناگاه عبور ما از يك وادى و بيابانى افتاد كه مورچگان در آن وادى مثل سيل جريان داشتند . از آنچه مشاهده كردم ، عقلم پريد ؛ و گفتم الله اكبر آن خدائى كه تعداد اين مورچگان را مىداند ، چقدر جليل و بزرگ است . أمير المؤمنين عليه السّلام فرمود : اى ابو ذرّ : اين سخن را مگوى ؛ و ليكن بگو : جليل و بزرگ است خداوندى كه آنها را خلق نموده است . سوگند به آن خدائى كه ترا صورت هستى داده است ، من تعداد آنها را ، به شمارش و احصاء درمىآورم ؛ و حتّى مورچهء نرينه ، از مورچه مادينهء آنها را به إذن خداوند عزّ و جلّ مىشناسم ! و از عمّار بن ياسر روايت است كه گفت : كنت مع أمير المؤمنين عليه السّلام فى بعض غزواته ؛ فمررنا بواد مملوّ نملا . فقلت : يا أمير المؤمنين ! ترى يكون أحدا من خلق الله يعلم كم عدد هذا

--> ( 1 ) تفسير برهان ، سورهء يس ، طبع سنگى ، ج 2 ، ص 886 .